Coach ons niet in verzoeking

Theologisch nadenken over persoonlijk leiderschap

Abstract

De vraag waarmee Van Voornveld mij na lezing van zijn artikel achterlaat, is welke persoonlijke ontwikkeling we in de kerk moeten nastreven. Het is waar dat veel mensen zoeken naar rust met zichzelf en een vaste koers in het leven. Ze zoeken daarvoor hulp bij therapeuten, coaches en trainers. Dat heeft te maken met onze tijd waarin tradities, mores, gewoonterecht, gebaande paden en eeuwige waarheden gezag hebben verloren en kennis en aangeleerde vaardigheden zijn gedevalueerd. Het heeft ook te maken met onze welvaart die het ons toestaat om meer dan alleen numeriek en fysiek van een ander te verschillen. Maar moeten wij willen worden wat de coach ons voorhoudt?
(...)
Om zijn cliënten te helpen zich zo overtuigend mogelijk in de buitenwereld presenteren, speurt de coach naar hun verborgen motivaties en oorspronkelijke kwaliteiten. Persoonlijk leiderschap, is de gedachte, ontstaat wanneer mensen ‘in hun kracht worden gezet’ en hun diepste motivaties volgen. Maar net zoals de maatschappij verandert en aan mensen die zich eenmaal een leider hebben betoond steeds nieuwe obstakels in de weg legt, zijn ook onze eigen krachten en talenten niet ondubbelzinnig. Allereerst bestaan onze talenten niet los van de rest van onze persoon. Ons karakter, onze opvattingen, onze trouw aan reeds aangegane verbindingen, maar ook onze begeerten en ons vaak onbegrijpelijke behoefte om chaos te stichten, kleuren onze talenten en lopen ze niet zelden voor de voeten. Daarnaast zijn talenten intrinsiek dubbelzinnig. Degene die uit een persoonlijkheidstest tevoorschijn komt als een ‘teamspeler’ of een ‘netwerker’ is van nature minder zelfstandig en besluitvaardig. En een geboren organisator ontbeert vaak het vermogen van de ontvankelijkheid en de improvisatie. Een talent is doorgaans een blinde vlek. Het kan helpen om je eigen eenzijdigheid te compenseren met hulp van buiten. Zo zouden ideale managementteams bestaan uit verschillende persoonlijkheidstypen. Maar het bij elkaar zetten van mensen met verschillende talenten is nog geen garantie voor succes. Pas het vaak onverklaarbare feit dat die verschillend geaarde mensen ook daadwerkelijk met elkaar samenwerken, lost het probleem van de eenzijdigheid op.
(...)
Het is precies de schrilheid van wat ongetwijfeld bedoeld is als een victoriekreet, die mij sceptisch maakt over de betekenis van coaching en persoonlijk leiderschap. Talent, succes, je eigen kracht, je biografie, je authenticiteit, je esthetische gevoeligheid – ik zie hoe steeds meer mensen, al of niet gecoacht, hierin een toevlucht zoeken. Maar het zijn geen vaste waarden. Het zijn constructies, middelen die ons een plaats in de samenleving moeten bezorgen en onderworpen zijn aan de conjunctuur van het leven. Als ze niet ondersteund worden door een grond die zowel onze binnen- als buitenwereld draagt en met elkaar verbindt, zijn het verborgen of evidente vormen van vertwijfeling. 

 


Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.