Schepping: de onzichtbare oorsprong en achtergrond

Geestelijke wereld ontgaat de natuurwetenschap

Abstract

Dit zijn enkele zinnen uit het begin van de bundel De Silmarillon van Tolkien.[1] Deze bundel begint met een scheppingsverhaal, waarvan hierboven een paar regels zijn weergegeven. In het vervolg wordt verhaald dat Ilúvatar de muziek die de Ainur samen maakten, met geluid als  van een veelheid van muziekinstrumenten, zichtbaar maakt in een visioen, ‘hun zicht schenkend waar tevoren slechts gehoor was geweest; en zij zagen een nieuwe Wereld die zichtbaar voor hen werd gemaakt…’(p.17,18). ‘Aanschouw jullie muziek’ (p.18). In dat visioen zien de Ainur vervolgens ook dat de geschiedenis zich ontvouwt, dat onder meer mensen geschapen worden. In het verhaal van Tolkien komt ook de opstand voor van een van de Ainur die een eigen thema inbrengt in het Muziekstuk, dat evenwel niet past en verstoring geeft.

Uitgaande van het scheppingsverhaal van Tolkien wil ik nadenken over de schepping op een wijze die ook iets kan betekenen voor de bezinning op de relatie schepping-evolutie. Wat zegt dat verhaal over de schepping? Zijn er andere aanwijzingen dat de boodschap ervan hout snijdt? Wat zou deze omweg van Tolkiens ‘mythe’ ons kunnen leren over het verstaan van de bijbelse openbaring over de schepping als het werk van Gods handen? Wat kunnen we daarover weten en zeggen, en wat niet?

(...)

De scheppingsmythe van Tolkien helpt ons op een andere manier te kijken naar de bijbelse openbaring over de schepping dan met een door het modern-wetenschappelijke wereldbeeld geïnformeerde blik. Het verschil tussen het bijbelse oorsprongsverhaal en de (overheersende) wetenschappelijke oorsprongsmythe is niet alleen een verschil van taalgenre en kan binnen het wetenschappelijke, inclusief het theologische denken, niet worden geharmoniseerd. Er is een principiële epistemische kloof die zich alleen laat overbruggen vanuit het geloof in Gods actieve werkzaamheid met en in de geschapen werkelijkheid waarin wij leven.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.