Wapenveld

Abstract

Een droom gaat in vervulling, niet alleen die van Isaac en zijn verloofde Ester, maar ook die van zijn jonggestorven moeder. Op 28 augustus 1942 legt een gewone Hollandse jongen in het Academiegebouw in Utrecht de artseneed af. Maar zo gewoon is dat niet.

In 2020 beginnen de Israëlische dierenarts Micky Cohensius en ik aan een correspondentie. We zijn allebei gepensioneerd en wandelliefhebbers. Ik heb in het kader van een lange afstandswandeling door Galilea een overnachting bij hem geboekt. Het land en de bevolking fascineren mij al sinds de jaren ‘70, toen ik mijn militaire dienstplicht alternatief vervulde in het dialoogproject Nes Ammim. Door corona gaat mijn wandeltocht niet door.
Micky schrijft dat zijn vader Isaac Cohensius een Nederlander was, die de Holocaust had overleefd. De man zweeg zowel over zijn leven en familie in Nederland als over wat hij in de kampen had meegemaakt. Dat is typerend voor die generatie. Niet omkijken maar toekomstgericht je land opbouwen.
Ik bied aan onderzoek te doen naar wat er hier nog over de familie te vinden is. Uiteraard vind ik persoonsgegevens in de archieven van de burgerlijke stand en de kranten uit die tijd. Maar dan stuit ik via internet op het persoonlijk archief van Isaac Cohensius, dat zich bevindt in het Ghetto Fighters’ House, een Holocaustmuseum in het noorden van Israel. Micky weet uiteraard van het bestaan hiervan, maar omdat het grotendeels uit Nederlandse stukken bestaat, kan de familie die niet lezen. Ik bied aan een inventarisatie te maken en tref het half met de hand geschreven half getypte verslag aan van de ervaringen van Isaac als arts in Poolse kampen. Ik typ het manuscript uit, verbeter een paar taal- en spelfouten en hanteer moderne spellingregels. Daarna maak ik een Engelse vertaling, die ik laat corrigeren door een Londense vriend.
Zo kan 30 jaar na zijn dood het verhaal van Isaac Cohensius voor het eerst door zijn nakomelingen gelezen worden. Hij schrijft ‘zonder zichzelf of anderen te sparen, of zichzelf of anderen te beschuldigen. Het is slechts de onverbloemde waarheid over het gedrag van mensen in de schaduw van de dood.’