Wapenveld

Abstract

Het denken over AI in Silicon Valley is doordrongen van religieuze verbeelding, terwijl we technologie en religie vaak als gescheiden domeinen beschouwen. De duizelingwekkende snelheid waarmee AI zich ontwikkelt confronteert ons met raadsels waarvoor velen – gelovig of niet – hun toevlucht zoeken in religieuze duidingskaders. In de kruisbestuiving die hier plaatsvindt vervaagt de grens tussen theologie en technologie. Het resultaat is even fascinerend als verontrustend.

Luisterend naar Amerikaanse podcasts, in een poging om de ontwikkelingen rond AI enigszins bij te houden, viel me de afgelopen tijd op hoe vaak er wordt teruggegrepen op religieuze taal. Regelmatig hoor je dat het eigenlijke doel van Silicon Valley het scheppen van een ‘machinegod’ is. De huidige race naar AGI – artificial general intelligence, AI die minstens zo slim is als de mens – krijgt trekken van een zoektocht naar het transcendente. Het is niet alleen een op hol geslagen kapitalistisch project waarin de bouw van gigantische, energieslurpende datacentra op gang wordt gehouden door de belofte van een even gigantische productiviteitswinst. Als het gaat om AI stuiten we voortdurend op religieuze resonanties, parallellen en soms expliciete theologische verwijzingen. Religie en technologie zijn sterker met elkaar verbonden dan vaak wordt gedacht, en bij AI komt dit heel uitdrukkelijk aan de oppervlakte. Wat steekt hierachter, en hoe moeten we dit duiden?

Schepping
Sinds de lancering van ChatGPT in 2022 wordt wel gezegd dat de mens nu op de drempel staat van een nieuwe tijd en de poorten heeft geopend naar het domein van nieuwe, mysterieuze krachten die we niet volledig kunnen doorgronden of beheersen. Ondanks een zeker element van hype zijn dergelijke claims niet geheel onterecht. We hebben hier niet zomaar te maken met een nieuwe app of tool. Natuurlijk is AI geen magie; het is complexe patroonherkenning en daarmee op niets anders gebaseerd dan statistiek. Maar ook al is er niets geheimzinnigs aan de wetenschappelijk methodes waarmee AI-modellen worden getraind, het product is dat wél. De modellen zijn dermate complex dat hun gedrag niet geheel voorspelbaar is en zelfs hun ontwikkelaars blijft verrassen.