Wapenveld

Abstract

In de hal van de Tweede Kamer staat een lange rij borstbeelden van toonaangevende politici uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis. Een daarvan is van mr. Guillaume Groen van Prinsterer (1801-1876), die beschouwd wordt als de geestelijk vader van de christelijke politiek in Nederland. Bij een bezoek aan het parlement houd ik een moment halt bij het borstbeeld van Groen. En wanneer ik in het centrum van Den Haag in de buurt van het Plein ben, loop ik graag even langs de Korte Vijverberg, waar nog steeds het indrukwekkende herenhuis staat waarin de familie Groen woonde.

Historicus en filosoof Roel Kuiper publiceerde in 2011 als lijsttrekker van de Eerste Kamerverkiezingen voor de ChristenUnie een boekje met persoonlijke getinte politieke essays. Daarin schrijft hij ook over zijn fascinatie voor Groen, waarvoor hij op de dag van zijn allereerste beëdiging als senator een kleine omweg nam via de Korte Vijverberg. ‘Daar heb ik even gestaan voor het monumentale huis van Groen van Prinsterer. Dat was mijn persoonlijke bedevaartje op deze dag.’ In dat huis schreef Groen niet alleen zijn beroemde boek Ongeloof en revolutie (1847), maar werd ook blijk gegeven van een grote maatschappelijke betrokkenheid bij de toekomst van het land, bij onderwijs en kansarme jeugd. Dit leven van ‘verzet en overgave’ was voor Kuiper een inspiratiebron.

Ik zou zover niet willen gaan om mijn stilstaan bij het borstbeeld van Groen of diens woonhuis als ‘bedevaart’ te typeren. Tegelijkertijd is een zeker eerbetoon aan een figuur van grote publieke betekenis niet ongebruikelijk. Wie in Oxford is, wil ook graag de deur zien die Lewis inspireerde voor Narnia of een hapje eten in The Eagle and Child, de pub waar Lewis stamgast was. Niet zelden is zoiets een mooie gelegenheid voor reflectie of een goed gesprek. Zeker in het honderdvijftigste sterfjaar van Groen misstaat dat niet.

Aan dit honderdvijftigste sterfjaar wordt in 2026 in den lande de nodige aandacht besteed. Symposia, boeken en een academische biografie zijn in het vooruitzicht gesteld. De vraag is of het bedevaarten worden, een strijd om wie de ware erfgenaam is, of momenten van kritische reflectie. Bij het tweehonderdste geboortejaar van Groen in 2001 publiceerde Kuiper Groens intellectuele biografie onder de titel Tot een voorbeeld zult gij blijven – een uitspraak van Isaac da Costa. Wat mij betreft is dat motto de vraag voor dit jubileumjaar en deze serie in Wapenveld. Hoe is Groen tot een voorbeeld in onze tijd? Kunnen we vandaag nog van hem leren? Waar daagt zijn werk ons vandaag toe uit en waar kunnen we niet veel meer mee?