Wat Lewis dwarszit in de theologie

Bestaan van de hel en van God staan niet los van elkaar

Abstract

C.S. Lewis hield niet van theologen, en theologen houden niet van C.S. Lewis. Zo zou je de verhouding tussen C.S. Lewis en de theologie wel kunnen samenvatten. Lewis zelf herhaalde zo vaak dat hij helemaal geen theoloog was, en bleef daarmee zo stug doorgaan, zelfs nadat hij in 1946 een eredoctoraat in de theologie had gekregen van de Universiteit van St Andrews, dat je je als lezer op een bepaald moment gaat afvragen: is dit nu bescheidenheid, of een slimme manier om zich te distantiëren van beroepstheologen?

Omgekeerd hebben de theologen ondanks dat vroege eredoctoraat Lewis nooit werkelijk in hun hart gesloten. Het is dan ook bij dat ene eredoctoraat gebleven. Ze noemen hem een lijmpot-theoloog, een soort theologische kleuter die met schaar en lijmpot passages uit het werk van anderen aan elkaar plakt terwijl hij ze zelf nauwelijks begrijpt (W.J. van Asselt), of zeggen uit de hoogte dat hij een goed apologeet maar een slecht theoloog was (Garey Gilley). Zelfs diegenen die met zijn werk sympathiseren, onderstrepen dat Lewis nooit theologie gestudeerd heeft en – hoewel hij briljante momenten heeft – de meest elementaire fouten maakt. De Anglicaanse bisschop N.T. Wright schrijft naar aanleiding van Mere Christianity:

‘Het zwakste deel van het boek is zonder twijfel de kern ervan: zijn behandeling van God, en in het bijzonder van Jezus, in de tweede sectie, “Wat christenen geloven”. Lewis wist gewoon niet dat Jezus niet in het jaar 1 werd geboren, en het is verbazingwekkend, maar nergens in dit boek noemt hij de Opstanding. Waarom? Moest hij misschien gewoon een paar lezingen geven en besliste hij te snel en onnadenkend over welke onderwerpen hij het zou hebben? Maar het echte probleem is dat Lewis geen enkele poging doet, Jezus in zijn historische of theologische context te plaatsen.’

Als zelfs een verwante geest als Wright, die reeds als student door Lewis werd beïnvloed, zo kritisch is over Lewis, hoe staat het dan met de rest? Dat laat zich raden: die haalt, net als Wrights docenten in Oxford, de neus voor Lewis op.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.