Borg staan

De dynamiek van gemeenschapsvorming

Abstract

Aan het begin van carnaval overhandigt de burgemeester de sleutel van de stad aan prins carnaval. Oppervlakkig beschouwd is dit een overgangshandeling die de deur opent naar een oppervlakkig feest. Maar in Bergen op Zoom is ‘leut’ een serieuze zaak. De sleutel die ik daar als burgemeester mag overhandigen past vooral op de harten van de mensen. Voor een paar dagen zegeviert de verbeeldingskracht, iedereen is gelijk en de saamhorigheid groot.  

De kansen en bedreigingen van gemeenschapsvorming worden vooral op lokaal niveau zichtbaar en voelbaar. Op nationaal en internationaal niveau kunnen prachtige vergezichten geschilderd worden, maar de lokale situatie is de testruimte bij uitstek als het om duurzaamheid en innovatieve, grensoverschrijdende mogelijkheden gaat. Hier, in deze concrete plek, stad of dorp, moeten we met elkaar samenleven, hier gaan onze kinderen naar school, hier begint hun toekomst.

Lokale gemeenschappen kunnen en moeten dingen doen die nationale staten of internationale verbanden niet kunnen doen. De recente decentralisaties van het sociaal domein en de jeugdzorg hebben dat nog meer zichtbaar gemaakt. Tegelijkertijd ervaren we juist in de lokale gemeenschap wat de ondermijnende kracht van globalisering los kan maken. Drugscriminaliteit, maar ook de vluchtelingenproblematiek en de gevolgen van de klimaatcrisis werken juist op lokaal niveau sterk door. Intussen ontstaat er een nieuwe tweedeling. Deze betreft niet alleen het inkomen, maar vooral het verschil in opleiding, en mede daardoor: verschil in werkzekerheid, gezondheid en levensverwachting.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.