Van deelnemer naar consument

Over kerk en liturgisch besef in coronatijd, enkele reflecties

Abstract

Een bekentenis: vanaf het begin van de coronaperiode leef ik met een soort wrokkigheid over de beslissingen van ‘de kerk’ in deze tijd. Alsof ze iets helemaal verkeerd doet en daarmee de gemeente, onder wie mijzelf, hard treft – om over de Heer die troont op de lofzangen van zijn volk nog maar te zwijgen. Sommigen herkennen mijn moppers; velen ook niet. Hoe dan ook besef ik: chagrijn gaat u en mij niet verder brengen. Op zoek naar helderheid en een constructieve bijdrage.

Allereerst betuig ik hier graag mijn begrip en respect voor al die kerkenraden en voorgangers die halverwege maart ineens voor beslissingen stonden waar ze een week van tevoren nog nooit over hadden hoeven nadenken: kunnen we de eredienst wel laten doorgaan? Evenals de overheid moesten zij met een fragment van kennis honderd procent van de beslissingen nemen, waarbij elke keuze meteen tegenspraak en teleurstelling zou oproepen. Daar komt de radicaliteit van de beslissingen bij: als de kerkdeuren op zondag dicht blijven, blijven ze dicht en staan ze ook niet een beetje open – hoeveel geestelijke spitsvondigheden je er ook tegenaan gooit en hoeveel digitale alternatieven er ook zijn. Dat kun je als kerkenraad dus nooit helemaal goed doen.

De vragen die ik wil stellen en de alternatieven waarop ik wil aandringen zijn ook bij mij in de loop van de tijd gerijpt – in grote mate zelfs pas bij het schrijven van deze alinea’s en in het overleg met andere redactieleden. Dat neemt niet weg dat ik al wel langer rondloop met allerlei gevoelens van tekort te komen, en met vragen en mogelijke alternatieven. Ik hoop dat mijn reflectie daarover ook anderen enige helderheid kan bieden.

Wapenveld thematiseert uitgerekend dit jaar een mogelijk ‘liturgisch bewustzijn’. Ik moet zeggen: mijn eigen liturgisch bewustzijn heeft het in de afgelopen maanden wel zwaar gehad, en ik denk niet dat ik de enige ben. Ik vrees ook dat deze periode soms een algeheel gebrek aan een dergelijk bewustzijn openbaar heeft gemaakt.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.