Aan elkaar gelijk of lijkend op elkaar?

Conflict tussen Athanasius en Arius over 'geboren, niet gemaakt' liep hoog op

Abstract

Hoewel het voor de meeste moderne lezers wellicht geen of weinig verschil maakt of je nu zegt: ‘geboren’ of ‘geschapen’ of ‘gemaakt’, zeker niet als het gaat om het ontstaan van nieuw leven, zal een Neerlandicus hier toch zijn wenkbrauwen fronsen en een betekenisverschil aangeven. ‘Geboren worden’ is namelijk een aanduiding van de belangrijke overgang van beslotenheid naar openheid. Het geeft eigenlijk niets aan over de vorming, creatie en conceptie van de mens. ‘Geschapen’ of ‘geformeerd worden’ geeft echter de hele wordingsgeschiedenis van een mens aan, van de ontmoeting tussen eicel en zaadcel tot een volledig uitgegroeid jong mens, die in staat is om zelf te ademen en voedsel tot zich te nemen en op die manier in leven te blijven gedurende een groot aantal jaren. Een wezenlijk verschil dus. Transitie versus genese. (...)

Zonder allerlei theologische implicaties van deze teksten verder uit te werken kan men stellen dat de teksten toch zonder meer een verschil in waardering laten zien tussen de Maker en het maaksel. Het maaksel is van een andere orde dan de Maker. Sterker nog, de Maker gaat het maaksel te boven, is zijn Meerdere. Het maaksel vermag niet allerlei waardeoordelen over de Maker uit te spreken, het is in zekere zin onderworpen aan de wil van de Maker. (...)

Hoe belijd je nu dat God mens werd zonder Zijn Godheid te verliezen? Door de transitie te benoemen en de genese uit te sluiten. Christus kwam uit de beslotenheid van de Godheid in de openheid van de mensheid.

Chrysostomus heeft het heel mooi gezegd: ‘Dat Christus, toen Hij mens geworden was, ook stierf, was een natuurlijk gevolg; want, al had Hij niet gezondigd, Hij had [in ieder geval] wel een sterfelijk lichaam aangenomen. Maar dat Hij, Die God was, mens wilde worden en Zich zo diep wilde vernederen dat het menselijk verstand dit niet eens begrijpen kan, dat is het grootste wonder dat men zich denken kan!’

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.