Tijd om in rijker vaarwater te belanden

After interpretation

Abstract

Hoe krijgen we de vis van het christelijk geloof nog in het schepnetje? Hoe vinden we als laat-Europeanen nog toegang tot de boodschap van het christendom? We hebben het er druk mee. We interpreteren en herinterpreteren. We slijpen onze hermeneutische messen nog maar eens aan de harde stenen van ons levensgevoel om een opening te forceren. Steeds opnieuw wordt de spanning opgevoerd als weer een nieuwe vertolking van het christelijk geloof het licht ziet: zal deze keer het verlossende woord klinken? Zal het ons helpen om te ontsnappen uit het bindgaren van de traditie om ons in de vrijheid te stellen van het echte christendom? Een christendom dat niet langer als een sfinx ons aanstaart, maar zich voegt naar onze diepste gedachten, meest verborgen intuïties of gewoon ons vertelt wat toch elk open-minded mens vermoedt. 

Wij leven al enige eeuwen in de tijd waarin veel wordt verwacht van de interpretatie van het christelijk geloof. Niet voor niets is de hermeneutiek de belangrijkste wetenschap geworden in de theologie. Die behoefte aan interpretatie is goed te begrijpen. In een wereld die steeds verder op afstand komt van die van het klassieke christendom is het niet gemakkelijk het geloof van dat christendom te verbinden met het leven hier en nu. Het mes is ons aardig op de keel gezet door strenge wetenschap en het levensgevoel helpt ons ook niet om contact te houden met de boodschap van de kerk.

Wat heb je dan begenadigde vertolkers nodig die je helpen de afstand te overbruggen. Die taal vinden die raakt, concepten die ons weer vertrouwd doen raken met het christelijk geloof, theologische vertogen die de verkondiging van de kerk aannemelijk maken. De hermeneutiek, de kunst van de vertolking, moet dan helpen. De theologie werd vooral hermeneutische theologie en die theologie werd belangrijker dan ooit. In een bepaald opzicht hebben we zelfs de eeuwen van de theologie meegemaakt.

Daar is niets op tegen. Integendeel, zonder interpretatie geen geloof en zonder theologie die daarbij helpt geen inzicht. We zitten rond de vuurtjes en warmen ons aan een voor ons geslaagde interpretatie. Toch lijken die vuurtjes steeds weer uit te gaan. Er lijken steeds minder mensen omheen te zitten. Het zijn vooral protestanten die in de as poken om het vuur weer aan te wakkeren. Tot ze naar huis gaan: het lukt niet meer, het is uit, koud.

Ik voel me boven dit alles geenszins verheven, integendeel, ik maak er onderdeel van uit en verblijd mij over weer een inspirerend boek dat me opnieuw zicht geeft op het geloof. Toch  denk ik dat de eeuwen van de interpretatie en de hermeneutische theologie aan het voorbijgaan zijn. In het licht daarvan plaats ik de volgende kanttekeningen.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.