Arme Nellie, het vervolgverhaal in Europa

Woorden als werelden

Abstract

In de jaren 1840/41 publiceerde de Engelse schrij­ ver Charles Dickens zijn roman The Old Curiosity Shop in het door hem opgerichte tijdschrift Master Humphrey’s Clock. De roman vertelt over het leven van het meisje Nellie. Zij leeft samen met haar grootvader in een groot huis, is gelukkig en brengt ook anderen geluk. Helaas moeten grootvader en Nellie vluchten wegens de schulden die grootvader met het gokken heeft gemaakt. Tijdens hun vlucht liggen allerlei gevaren op de loer. Een boosaardige kerel wil Nellie zelfs dwingen om de zijne te worden. De ellende waar Nellie aan is blootgesteld, leidt tot haar dood.

Voordat zij sterft, geeft Nellie de volgende opdracht voor haar begrafenis: ‘Als ik gestorven ben, leg dan iets bij mij dat het licht heeft liefgehad en dat de open hemel altijd boven zich bezat.’ Dat lezeressen en lezers emotioneel geraakt werden door het lot van de arme, lieftallige Nellie, is voor een deel aan de illustraties in de roman te danken. Van deze tekeningen is het beeld van de gestorven Nellie op haar doodsbed wel het meest ontroerend. Nellies levensverhaal bereikte de lezer in fragmenten. Deze publicatievorm droeg het zijne bij aan de gevoelsmatige betrokkenheid van het lezerspubliek. Nellie werd zelfs deel van het echte geleefde leven alsof zij een familielid was.

Het vervolgverhaal, de roman in afleveringen, was gedurende het grootste deel van de negentiende eeuw de meest dominante vorm van de letterkunde. De serial novel bepaalde het literaire leven in Europa en de Verenigde Staten. Tijdens de achttiende eeuw gebruikten de tijdschriften weliswaar reeds gepubliceerde romans om die in delen te splitsen en in te zetten als fillers, als opvullers. Maar de echte romans in afleveringen werden geschreven met de bedoeling om in opeenvolgende delen te verschijnen. Daarom zijn de briefromans die Joseph Addison en Richard Steele in hun tijdschriften The Tatler en The Spectator uitbrachten, net zo min vervolgverhalen/vervolgromans als de roman Robinson Crusoe van Daniel Defoe.

Als eerste, werkelijk belangrijke roman in afleveringen, die expliciet als magazine serial uitkwam, geldt Tobias Smolletts The Life and  Adventures  of Sir Lancelot Greaves. Deze roman kwam in 25 delen, voorzien van illustraties, uit in het British Magazine in 1760 en 1761.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.