Mother! is een verhaal dat je niet uit je systeem krijgt

Filmvenste

Abstract

‘Een film zo grenzeloos geïnspireerd als Mother!, zo was er nog niet één’, schreef filmrecensent Kevin Toma in de Volkskrant over Darren Aronofsky’s nieuwste film. ‘Humorloze pretentie’, oordeelde schrijver Arnon Grunberg vervolgens in zijn dage­ lijkse column in dezelfde krant. Het publiek van Mother! laat zich indelen in ‘believers’ en ‘haters’. Het aantal haters is onder het gewone bioscooppu­ bliek nogal wat groter dan het aantal liefhebbers, terwijl het omgekeerde geldt voor de recensenten van de grote dagbladen, film­ en religieliefhebbers. Het is, kortom, een film voor een select publiek.

Mother! wemelt namelijk van symbolische verwijzingen en schreeuwt om interpretatie van alle mogelijke dubbelzinnige allegorieën. Daar moet je van houden, zeker omdat regisseur Aronofsky weigert de film uit te leggen. Hij roept het publiek op om zelf na te denken. Hooguit geeft hij een kijktip mee: hou je Bijbel bij de hand. De film is voor een groot deel rechtstreeks afgeleid uit de Schrift (met name het bijbelboek Genesis). Dat roept vervolgens voor mij als praktisch theoloog én filmkenner een veel interessantere vraag op: hoe komt dat deze film toch ook een snaar raakt bij een aanmerkelijke groep kijkers die niets meer heeft met religie en al helemaal niet met een bijbelse traditie? Wanneer wordt doorgevraagd op de reden waarom men Mother! zo geweldig vindt, heeft dat niet alleen te maken met het verhaal of het filmische vakmanschap. Juist de symboliek en de betekenis erachter haalt mensen uit hun balans. De film appelleert kennelijk aan een oergevoel waar men bijna geen taal meer voor heeft en wat men moeilijk te duiden vindt. Toch hoor ik regelmatig dat mensen dagen met de film hebben rondgelopen en het verhaal maar niet ‘uit hun systeem krijgen’.

Mother! begint als een psychologisch thrillerdrama tussen het acteursduo Jennifer Lawrence (o.a. The Hunger GamesJoy en Winter’s Bone) en Javier Bardem (o.a. No Country for Old MenBiutifulMar Adentro) maar eindigt als een apocalyptische horrorfilm – en niet van het rustige soort. Jennifer Lawrence speelt een naamloze vrouw (Mother), die haar ziel en zaligheid legt in het opknappen van het vervallen huis van haar kersverse echtgenoot. Deze veel oudere man is een narcistische dichter met writer’s block, die zich de liefdevolle zorg van zijn vrouw graag laat aanleunen. De paradijselijke rust wordt verstoord als er een vreemde dokter (Ed Harris) op de stoep staat. Als de volgende dag zijn vrouw (Michelle Pfeiffer) arriveert, met in haar kielzog hun rivaliserende zonen, is het hek van de dam. In de hypnotiserende tweede helft van de film loopt alles op gruwelijke wijze uit de hand tot er geen weg terug meer is. Of toch wel? Een sluitende interpretatie van de film laat zich niet geven.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.