Het hoeft niet groots en meeslepend te zijn

Filmvenster

Abstract

Aan het einde van het jaar is het altijd prettig om de balans op te maken. Waar sta ik, hoe verhoudt zich dat tot waar ik wil zijn en wie ik wil zijn? Ongetwijfeld is dit een van de redenen dat Frank Capra’s It’s a wonderful life uit 1946 na meer dan zeven decennia nog altijd een van de populairste kerstfilms ooit is. Slechts weinig films is het gegeven om zo in het collectief geheugen gebeiteld te zijn als deze klassieker. Volgens een jury van maar liefst 1500 filmcritici en andere filmprofessionals is het zelfs de meest inspirerende Amerikaanse film aller tijden. Toch is het veel meer dan een kerstfilm of een gezapig familiesprookje. In veel opzichten is It’s a wonderful life een film die de kijker – ook na meer dan zeventig jaar – kan inspireren om het eigen leven te koesteren en waarderen.

Het plot is waarschijnlijk bekend: hoofdpersoon George Bailey wilde vroeger groots en meeslepend leven, maar door persoonlijke omstandigheden kwam het reizen en studeren er niet van. Hij trouwt met zijn jeugdliefde Mary, krijgt kinderen en raakt in een sleur als plaatselijke bankdirecteur die vooral hypotheken en leningen verstrekt aan mensen met een kleine portemonnee. Twintig jaar later vraagt hij zich af wat er van zijn leven geworden is en staat hij op het punt zichzelf in een rivier te verdrinken, tot Engel 2e Klasse Clarence zich ermee gaat bemoeien en George laat zien welke waarde zijn leven voor anderen heeft gehad. Als de kleine George er niet was geweest, zou zijn broertje zijn verdronken in een wak; zou zijn vrouw een zure oude vrijster zijn geworden en, het allerbelangrijkst, zou zijn geboortedorp Bedford Falls ten prooi zijn gevallen aan de plaatselijke vastgoedmagnaat.

Dat de film zo populair is geworden – en gebleven – is op zichzelf al een wonder. It’s a wonderful life is gebaseerd op het kortverhaal The Greatest Gift van Philip Van Doren Stern. Volgens de overlevering had de auteur moeite om een uitgever te vinden en heeft hij toen zijn verhaal maar bij wijze van kerstkaart naar familie en kennissen gestuurd. Een van de ontvangers was filmproducent David Hempstead, die het verhaal aan Cary Grant liet lezen. Grant zag zichzelf wel in de hoofdrol dus kocht Hempstead in 1944 de rechten. Hier had de film al op een dood spoor kunnen belanden, want het lukte niet het verhaal om te zetten naar een fatsoenlijk scenario. Na allerlei omzwervingen kocht regisseur Frank Capra de rechten in 1945 en hem lukte het uiteindelijk wel (al heeft ook hij diverse scenarioschrijvers versleten). Capra koos echter niet voor Cary Grant maar voor James Stewart als hoofdrolspeler.

Begin 1947 kwam de film in de bioscopen, maar net als bij het oorspronkelijke verhaal viel ook voor de film de initiële respons tegen. Critici waren maar matig enthousiast en het publiek bleef al helemaal weg. De film was gedoemd tot een roemloos einde, tot de copyrights door een administratieve fout in de jaren ’70 verliepen. Sindsdien kostte het bijna niets meer om de film op televisie te vertonen – vandaar dat de film tijdens de kerstdagen eindeloos te zien is op verschillende televisiezenders. Vanaf dat moment groeiden hele generaties Amerikanen op met It’s a wonderful life als ultieme kerstfilm (een traditie die ook steeds meer overwaait naar Europa, mede dankzij Netflix). 


Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.