De ethiek van het goede leven

Geen contrastbron maar een grammatica

Abstract

In hun boek Het goede leven en de vrije markt gaan Ad Verbrugge, Govert Buijs en Jelle van Baardewijk diep in op een breed complex van vragen die zich aandienen door de alomtegenwoordigheid van de vrije markt. Het boek biedt een fascinerende cultuurhistorische en cultuurfilosofische analyse van de herkomst van de vrije markt als kenmerkend verschijnsel van de moderniteit. De auteurs trekken daarbij lange lijnen door de geschiedenis, waardoor de lezer (allereerst de vwo-leerling die examen doet in filosofie) een verdiept inzicht krijgt in tal van verbanden en ontwikkelingen.

Tegelijk doen de auteurs constructieve voorstellen ten aanzien van onze omgang met de vrije markt. Dat gebeurt vanuit wijsgerig perspectief, waarbij onder meer het tegoed wordt onderzocht van de klassieke en christelijke deugethiek oftewel de ethiek van het goede leven. De schrijvers zetten hun idee van het goede leven niet in als een massieve kritiek op de vrije markt, maar zoeken naar een genuanceerde verhouding ten opzichte van de vrijemarkteconomie. In dit artikel bespreek ik niet alle aspecten van deze veelomvattende thematiek, maar richt ik me specifiek op de wijze waarop de deugdethische traditie constructief ingezet wordt.

De centrale vraag van het boek is een beetje misleidend als een tegenstelling geformuleerd: brengt de vrije markt het goede leven dichterbij of staat ze dit juist in de weg? Ik zou zeggen dat de vraag waarop het boek een antwoord geeft veeleer is: onder welke condities kan de vrije markt bijdragen aan het goede leven? Daarbij dient beseft te worden dat ‘het goede leven’ in het boek op minstens twee manieren wordt opgevat: enerzijds is er een meer specifieke opvatting van ‘het goede leven’ in termen van de deugdethiek en anderzijds hanteren de auteurs een meer algemeen begrip van het goede leven. De vraag is hoe het ene begrip van het goede leven zich verhoudt tot het andere.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.