Corona en het grote verhaal van God

Sam Wells over christen-zijn in tijden van crisis

Abstract

Terwijl Engeland eind juni nog grotendeels in lockdown verkeert, is het in St. Martin in the Fields een drukte van belang. Niet op de gebruikelijke plekken – het restaurant, de kerk, de concerten –maar wel online. 'Vanuit commercieel perspectief zijn het povere tijden’, zegt vicar Sam Wells, ‘maar onze online ministry maakt een ongekende groei door.' Vanuit Nederland een gesprek met Sam over kerk-zijn tijdens de coronacrisis.

Samuel Wells is voor Wapenveld geen onbekende. Zijn boek Improvisation werd al in 2008 uitgebreid besproken. Hoewel toen nog een onbekende naam, maakte Wells met zijn boek indruk op de redactie. Hij werd uitgenodigd om te spreken tijdens het congres waarmee Wapenveld zijn zestigjarig jubileum vierde. Inmiddels zijn we zo’n tien jaar verder. Wells is geen universiteitshoogleraar meer, maar weer ‘gewoon’ predikant. Schrijven is hij blijven doen. Recent verschenen in Nederland Een Nazaret-manifest en Wees niet bang.

Kerk-zijn in coronatijd vraagt over de hele wereld veel improvisatie. Nu schreef jij een boek waarin je betoogt dat improvisatie een geschikte metafoor is om christelijk leven in het algemeen mee aan te duiden – niet alleen in crisistijden. Kun je kort schetsen wat je met improvisatie bedoelt? 
‘Zeker. Om het een kader te geven moet ik eerst wat achtergrond verhelderen. In het boek werk ik met het beeld van N.T. Wright: de geschiedenis als een toneelstuk in vijf bedrijven. Het eerste bedrijf noem ik schepping, het tweede verbond, het derde Christus, het vierde de kerk en het vijfde de voleinding. We leven in de huidige tijd dus tussen Christus' eerste en tweede komst, het vierde bedrijf. Dat betekent omdenken. Van een verhaal waarin er slechts één winnaar is en we alles zelf moeten bereiken, komen we in een verhaal terecht waarin de belangrijkste dingen al gebeurd zijn.

Erkennen dat de belangrijkste gebeurtenissen in het universum – de kruisdood en de opstanding van Jezus Christus – al gebeurd zijn, maakt je heel nederig. Eén van mijn favoriete motto's is: “Je kunt beter falen in een zaak die uiteindelijk zal slagen, dan slagen in een zaak die uiteindelijk zal falen”. Waar wij nu in falen wordt hersteld in de voleinding der dingen. De verleiding is altijd weer dat je jezelf in het verkeerde bedrijf plaatst. In bedrijf één bijvoorbeeld, waarin je denkt dat je de regels van het spel zelf mag bepalen. In bedrijf twee, waarin de Verlosser nog niet gekomen is. In bedrijf drie, waardoor je gaat denken dat je zelf de Verlosser bent. Of in het vijfde bedrijf, waardoor je denkt dat jij het spel tot een beslissend einde moet zien te brengen.

Het is echt een zegen om in het vierde bedrijf te mogen leven. God heeft het allerbelangrijkste al gedaan en dat waarin wij falen, zal Hij opnemen in de voleinding. Christelijk leven is improviseren op die overtuiging. De term heb ik overigens geleend uit de toneelwereld. Improvisatietheater is spelen zonder script. Dat is niet maar wat aanrommelen, maar dat is bedoeld voor zeer geoefende spelers. Alleen wie de scripts heel goed kent, kan er los van komen. Als christen moet je het script dus heel goed kennen, om er vervolgens mee te kunnen improviseren. Want de Bijbel geeft niet op al ónze vragen een direct antwoord. Twee belangrijke aspecten van improvisatietheater zijn overacceptatie en reïncorporatie: ons verhaal plaatsen we dan in het grote verhaal van God.’

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.