Geloof als iets onvanzelfsprekends

Filmvenster

Abstract

De film Corpus Christi weet op rauwe wijze de confronterende kant van geloof te vangen, zonder prekerig of gemakzuchtig te worden. Aan de hand van de getroebleerde twintiger Daniel en een plattelandsgemeenschap wordt een ‘klein evangelie’ geschetst. De vele fijne details blijven nog lang nazinderen.

Dominees en priesters vormen een probleemcategorie in de moderne film. Dit heeft op het eerste gezicht te maken met het moderne bioscooppubliek dat misschien niet zozeer gehinderd wordt door onwil, maar door gebrek aan aanknopingspunten tussen hun leefwereld en films met religieuze thematiek. Het verklaart de enigszins lauwe receptie van dit genre.

Denk bijvoorbeeld aan Silence (2016), van de filmmaker en katholiek Martin Scorsese. Deze verfilming van de beroemde roman Stilte van de Japanse schrijver Shusaku Endo draait om een jonge jezuïet die het evangelie wil verkondigen in vroegmodern Japan. Uiteindelijk wordt hij zover gebracht te kiezen tussen zijn geloof of verloochening in combinatie met het verlichten van het lijden van Japanse gelovigen. Een NRC-recensent noemde de film echter ‘minder verteerbaar voor kijkers die niet zo rotsvast overtuigd zijn van hun geloof’. Al had de speelduur (161 minuten) vast ook te maken met het wat zuinige oordeel.

Het is echter niet nodig reactionair te klagen; deze situatie doet een beroep op de creativiteit van moderne filmmakers. In dat opzicht zijn er lichtpuntjes. Bijvoorbeeld het wat onderschatte First Reformed (2017) van de Amerikaanse filmmaker Paul Schrader. Deze film verbindt het leven van een getraumatiseerde dominee aan het klimaatvraagstuk. De film toont hoe de protagonisten balanceren op een dunne lijn tussen hoop en wanhoop. Een ander sterk element: First Reformed draait het gebruikelijke verhaal over geloof en geloofsverlies om. In plaats van het voorspelbare verhaal te tonen van een dominee die langzaam zijn geloof verliest, wordt hier getoond hoe geloof een houding van hoop is die constant moet worden bevochten. Het is geen bezit.

De Poolse film Corpus Christi (Boże Ciało, 2019) beweegt zich in dezelfde richting door het uitzonderlijke van geloof in een ‘christelijke wereld’ centraal te zetten. Deze film was begin 2020 al te zien op het filmfestival van Rotterdam (IFFR) en net voor de huidige lockdown te zien in de bioscoop.
Het decor is de troosteloze zelfkant van de moderne Poolse samenleving. Corpus Christi volgt de lotgevallen van Daniel, een jonge twintiger die een verleden van misdaad achter zich aan sleept. Hij is terechtgekomen in een detentiecentrum voor jonge delinquenten die aan het werk worden gezet in een werkplaats. Daniel wordt voorwaardelijk vrijgelaten; het is de bedoeling dat hij aan de slag gaat op een houtzagerij – niet toevallig het moderne equivalent van een timmerwerkplaats.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.