Demasqué van een Bonhoeffer-biograaf

Over denkvormen en politieke consequenties

Abstract

Voorafgaand aan de bestorming van het Amerikaanse Capitool op 6 januari dit jaar waren er al de zogenaamde Jericho Marches: christelijke Amerikanen die het Capitool ten val hoopten te brengen met marsen, begeleid door gebed, ramshoorns en het lied How Great is Our God. Alles voor een tweede termijn voor president Trump, want de ‘stemmendiefstal [is] het gruwelijkste wat er ooit is gebeurd in de hele geschiedenis van Amerika. Jezus staat aan onze kant in het gevecht’.

Deze woorden werden op 8 januari in Trouw opgetekend uit de mond van Eric Metaxas, één van de succesvolste Bonhoeffer-biografen ooit. Zijn boek uit 2010 verscheen in 2012 in het Nederlands onder de spectaculaire titel Dietrich Bonhoeffer: Pastor, martelaar, profeet, spion, en heeft met zijn journalistieke stijl zijn weg naar vele enthousiaste lezers gevonden.

Na het bericht in Trouw over Metaxas en zijn Jericho Marches kreeg het Bonhoeffer werkgezelschap in Nederland van verschillende kanten de vraag of men dat kon uitleggen: Bonhoeffers naam zo ongeveer verbinden met de bestorming van het Capitool. Nee, dat kunnen we niet. Of nou ja, een verklaring geven gaat misschien nog wel,[4] maar vanuit Bonhoeffers werk is dit eigenlijk niet uit te leggen.

Rond de tijd van de bestorming greep ook ik (voor een lezing) terug op Bonhoeffers werk om te zien hoe hij helpt de tijd te verstaan – en nu het stof een beetje is neergedaald is het misschien goed om eens te delen wat ik toen vond. Zijn denken over de christelijke erfenis en hedendaagse cultuur neemt een vorm aan die ook ruim een half jaar na alle onrust nog te denken geeft.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.