De herkomst van het eerlijke verhaal

Fair trade – to buy or not to buy?

Abstract

Onze smartphones bevatten ‘conflictmineralen’, de palmolie in koekjes, pindakaas en zeep zorgt voor ontbossing, onze kleding wordt gemaakt door ‘moderne slaven’ in Azië, en het is de vraag of ons stuk chocola wel slaafvrij is. Het verhaal rond onze consumptie is ronduit weinig optimistisch en vaak niet transparant. Fair trade zet zich in voor de producenten van veel producten, en wil het echte verhaal boven tafel krijgen. Een verandering bij consument en bedrijf moet ervoor zorgen dat handel ‘eerlijker’ en ‘rechtvaardiger’ wordt, en producenten een beter leven bieden. Dat betekent dat we méér moeten betalen voor onze producten. Maar waar komt dit verhaal vandaan, en hoe eerlijk is het?

Fair trade is, in een notendop, een handelsconcept dat erop gericht is om het welzijn van producenten in ontwikkelingslanden te verbeteren. Denk dan concreet aan producenten van koffie, cacao, thee, maar ook ananas, sinaasappels, voetballen en katoen. Vooral kleine en arme producenten hebben vaak beperkte informatie over marktprijzen en minder mogelijkheden, waardoor ze een makkelijk slachtoffer zijn van tussenhandelaren die hen te lage prijzen betalen. Fair trade zorgt ervoor dat producenten een ‘eerlijke’ prijs ontvangen waardoor de producenten een hoger inkomen ontvangen.

Langetermijn- en directe handelsrelaties moeten producenten meer bestaanszekerheid bieden. Op hun beurt betalen consumenten in veelal westerse landen vervolgens voor fairtradeproducten een hogere prijs in de winkel. Het idee is dus dat we voor een fairtradereep in de supermarkt net wat meer betalen zodat de producent van cacaobonen via fair trade een gegarandeerde minimumprijs krijgt.

In feite heeft de fairtradebeweging daarmee de manier waarop armoedebestrijding plaatsvindt in de het politiek-economische domein gebracht. Fair trade impliceert dat je als consument met je portemonnee op een economische manier kunt ‘stemmen’ voor een betere wereld. Het betekent dat als consumenten massaal bij fairtradebedrijven hun inkopen zullen doen, de niet-fairtradebedrijven verdwijnen of op z’n minst hun assortiment moeten aanpassen. Het concept werkt daarmee semi-democratisch: hoe meer mensen fairtradeproducten kopen, hoe meer invloed het fairtradeconcept heeft. Het concept is in die zin uniek, omdat armoedebestrijding vooral via politieke beslissingen gebeurde, denk dan aan beleid van de Wereldbank en het International Monetair Fonds. Fair trade claimt dat de consument direct kan bijdragen aan de oplossing van het probleem.

Dit artikel komt een jaar na publicatie beschikbaar. Neem een abonnement als je het hele artikel nu al wil lezen.